الشيخ محمد الصادقي الطهراني

268

رساله توضيح المسائل نوين (فارسى)

الأماناتِ إلى أهلها » ( سوره‌ى نسا ، آيه‌ى 58 ) « خدا به‌شما امر مىكند كه امانت‌ها را به‌صاحبانش برگردانيد » و نيز « لا تَخُونُوا أماناتِكُمْ » ( سوره‌ى انفال ، آيه‌ى 27 ) « در امانتهاى خود خيانت نكنيد » و چون پذيرفتن امانت احسانى است به‌صاحب مال ، بنابراين « ما عَلَى الُمحْسِنينَ مِنْ سَبيلِ » ( سوره‌ى توبه ، آيه‌ى 91 ) راه پرداخت عوض را بر امانت دار بسته ، كه اگر بدون كوتاهى و با كاردانى و شايستگى اين امانت تلف يا ناقص شود مالك حق ندارد عوضش را از او بگيرد . مسأله‌ى 592 - كسى كه از حفظ امانت ناتوان است نبايد امانت‌دارى كند ، مگر اين‌كه حال خود را به‌مالك آن مال گزارش دهد و با اين وصف مالك هم موافق چنان امانت دارى باشد ، جز در صورتى كه موافقت مالك سفيهانه باشد و اين در صورتى است كه خودش يا ديگرى بهتر مىتوانند اين مال را نگهبانى كنند ، در عين حال به‌ديگرى كه چندان توانايى حفظ آن را ندارد پيشنهاد مىكند ، نه اين پيشنهاد مشروع است و نه پذيرفتن آن ، مگر در صورتى كه شما كه توانايى حفظ اين امانت را ندارى ولى از صاحب مال و ديگرانى كه در دسترس مىباشند بهتر مىتوانى امانت‌دارى كنى كه در اين صورت پذيرفتن اين امانت جايز بلكه براى حفظ مال مسلمان در صورت امكان و توان واجب است . مسأله‌ى 593 - امانت‌دار بايستى كوشش خود را براى نگهبانى امانت تا سرحد امكان و توانش به‌كار ببندد و هرگونه كوتاهى در حفظ امانت خيانت و يا حداقل خلاف امانت دارى است ، و در صورت تلف ضامن است ، و مقصود از حد امكان و توان اين است كه بدون عسر و حرج در نگهبانى اين امانت كوشا باشد كه واقعاً وظيفه‌اش مانند حفظ مال خويش است ، و اگر هم نگهبانى اين امانت مستلزم از بين رفتن مال خود اوست اين‌جا حفظ اين امانت واجب نيست ، زيرا اصل امانت دارى برمبناى مجانى بودن است و نه آن‌كه امانت دار براى حفظ امانت كه خود احسانى است مجانى مال خود را هم در طبق اخلاص گذارد . مگر اين‌كه صاحب مال پذيراى جبران اين خسارت باشد . مسأله‌ى 594 - هر گاه صاحب امانت آن را مطالبه كند واجب است هرچه زودتر